Nikâhınızı İstanbul’da, İzmir’de ya da memleketinizde kıydınız; elinizde Türk evlilik cüzdanı, belki de günlerce süren bir düğün hatırası var. Şimdi Plano’da, Frisco’da ya da Fort Worth’te yaşıyorsunuz ve evlilik bitti. Belki eşiniz de burada. Belki de aylar önce Türkiye’ye döndü ve telefonlarınıza cevap vermiyor.
Peki boşanma davasını nerede açacaksınız? Pek çok kişi Türkiye’de kıyılan nikâhın ancak Türkiye’de bozulabileceğini düşünür. Çoğu durumda bu doğru değil. Teksas’ın ikamet şartlarını karşılıyorsanız, Teksas mahkemesi genellikle boşanmanıza karar verebilir. Asıl zor sorular mal paylaşımı, nafaka ve Teksas kararının Türkiye’de ne işe yarayacağı konusunda ortaya çıkar.
Türkiye’deki evliliğiniz Teksas’ta genel olarak geçerlidir
Genel kural olarak Teksas, yapıldığı yerde geçerli olan evliliği geçerli kabul eder. Türkiye’de nüfusa tescil edilmiş resmi nikâh, burada da normalde gerçek bir evlilik sayılır. Bu da evliliğin ancak boşanmayla sona erebileceği ve burada yaşarken edindiğiniz mallara Teksas’ın edinilmiş mal (community property) kurallarının uygulanabileceği anlamına gelir.
İkamet şartı: Teksas’ta altı ay, ilçede (county) 90 gün
Teksas Aile Kanunu § 6.301’e göre boşanma davası Teksas’ta ancak, dava açıldığı tarihte eşlerden biri son altı aydır Teksas’ta yerleşik (domicile) ise ve son 90 gündür davanın açıldığı county’de oturuyorsa açılabilir. Bu şartı eşlerden yalnızca birinin karşılaması yeterlidir. Eşiniz Türkiye’de yaşasa bile, her iki süreyi doldurduysanız oturduğunuz county’de dava açabilirsiniz.
Teksas’a yeni mi taşındınız? Beklemeniz gerekebilir. Süre dolmadan açılan dava reddedilebilir.
Eşiniz Türkiye’deyse: tebligat meselesi
Eşinize davanın resmi olarak tebliğ edilmesi gerekir. Eşiniz Türkiye’deyse bu iş mesaj atarak ya da dilekçeyi postaya vererek olmaz. Hem Amerika Birleşik Devletleri hem de Türkiye, mahkeme evrakının üye ülkeler arasında nasıl tebliğ edileceğini düzenleyen Lahey Tebligat Sözleşmesi’nin tarafıdır.
Uygulamada bu, evrakın Türkçe tercümesiyle birlikte Adalet Bakanlığı’ndaki Merkezi Makam aracılığıyla gönderilmesi demektir. Türkiye, sözleşme kapsamında doğrudan posta yoluyla tebligata itiraz etmiştir; yani evrakı eşinize Türkiye’ye postalamak genellikle geçerli tebligat sayılmaz. Bu süreç birkaç ay sürebilir, o yüzden en baştan planlayın. Usulsüz tebligat, boşanma kararına hem Teksas’ta hem de Türkiye’de itiraz edilmesinin en yaygın sebeplerinden biridir.
Boşanma ayrı, mal ve nafaka ayrı: önemli bir sınır
Birçok kişiyi şaşırtan nokta şu: Eşiniz Teksas’a hiç gelmemiş olsa bile Teksas mahkemesi evliliği sona erdirebilir; ama bu, her konuda karar verebileceği anlamına gelmez.
Mal paylaşımı yapmak, nafaka (spousal maintenance) veya iştirak nafakası (child support) bağlamak için mahkemenin genellikle eşiniz üzerinde "kişisel yargı yetkisine" (personal jurisdiction) sahip olması gerekir; yani eşinizin Teksas’la yeterli bir bağı olmalıdır. Teksas Aile Kanunu § 6.305 bazı durumlarda bu yetkiyi tanır; örneğin son ortak evinizin Teksas’ta olması ve davanın bu ortak yaşam bittikten sonraki iki yıl içinde açılması. Eşiniz burada hiç yaşamadıysa mahkeme boşanmaya karar verip mal paylaşımı veya nafaka konusunda karar veremeyebilir. Velayet ise ayrı yetki kurallarına tabidir ve genellikle çocuğun nerede yaşadığına bakılır.
Türkiye’deki mallar ne olacak?
Ankara’daki bir daire ya da Türkiye’deki bir banka hesabı da evlilik mal varlığının parçası olabilir. Teksas mahkemesinin her iki eş üzerinde de yetkisi varsa, bu malları genellikle hesaba katabilir ve eşlere bizzat bir şey yapmalarını emredebilir; örneğin devir için imza atmalarını ya da denkleştirme bedeli ödemelerini. Teksas mahkemesinin yapamayacağı şey ise Türkiye’deki tapu kaydını doğrudan değiştirmektir. Türkiye’deki mallarla ilgili bir Teksas kararının Türkiye’de uygulanıp uygulanamayacağı Türk hukukuna bağlı bir konudur.
Teksas boşanma kararının Türkiye’de tanınması
Yabancı bir boşanma kararı Türkiye’de tanınana kadar nüfus kayıtlarında hâlâ evli görünebilirsiniz. Bu durum yeniden evlenmeyi, mirası ve Türkiye’deki mal varlığını etkileyebilir. Tanıma ve tenfiz Türk hukukuna göre, Türk mahkemelerinde ya da bazı durumlarda nüfus müdürlüğü veya konsolosluk işlemleriyle yapılır. Ayrıntılar için Teksas boşanma kararının Türkiye’de tanınmasıyla ilgili yazımıza bakabilirsiniz.
Kilic Law yalnızca Teksas hukuku alanında hizmet verir, Türk hukuku konusunda danışmanlık yapmaz. Dosyanın Türkiye ayağı olduğunda, Teksas davasının tanıma sürecini de gözeterek yürütülmesi için Türkiye’deki avukatlarla iş birliği yaparız.
Şimdi atabileceğiniz adımlar
- Sürelerinizi kontrol edin. Teksas’taki aylarınızı ve county’deki günlerinizi sayın.
- Belgelerinizi toplayın. Evlilik cüzdanınız veya vukuatlı nüfus kayıt örneğiniz, pasaportlar ve eşinizin Türkiye’deki bilinen son adresi.
- Tüm mal varlığını listeleyin. Her iki ülkedeki hesaplar, araçlar ve gayrimenkuller; yaklaşık değerleri ve kimin adına kayıtlı oldukları.
- Gayriresmî bildirime güvenmeyin. Lahey Sözleşmesi’ne uygun tebligat ve Türkçe tercüme için plan yapın.
- Türkiye’yi şimdiden düşünün. Kesinleşmiş kararın onaylı suretlerini isteyin ve tebligat belgelerini saklayın.
Sıkça sorulan sorular
Boşanmak için Türkiye’ye dönmem gerekir mi?
Genellikle hayır. Siz veya eşiniz Teksas’ın ikamet şartını karşılıyorsanız davayı genellikle Teksas’ta açabilirsiniz. Kararın Türkiye’de tanınması ise Türk hukukuna tabi ayrı bir adımdır.
Eşim hiçbir şey imzalamak istemiyor. Yine de boşanabilir miyim?
Genellikle evet. Eşinizin boşanmayı kabul etmesi gerekmez, ancak usulüne uygun şekilde tebligat yapılmalıdır. Geçerli tebligattan sonra eşiniz cevap vermezse dava onun katılımı olmadan ilerleyebilir.
Teksas mahkemesi Türkiye’deki eşime nafaka ödemesini emredebilir mi?
Ancak mahkemenin eşiniz üzerinde kişisel yargı yetkisi varsa. Yoksa mahkeme boşanmaya karar verse bile nafaka bağlayamayabilir ve mal paylaşımı yapamayabilir.
Size nasıl yardımcı olabiliriz?
Eşi veya malları Türkiye’de olan bir boşanma, özellikle tebligat ve yetki konularında ilk dilekçeden itibaren dikkatli bir planlama gerektirir. Kilic Law, PLLC; Collin, Dallas, Denton ve Tarrant County’lerdeki müvekkillerine İngilizce ve Türkçe hizmet verir. Her dosya farklıdır ve belirli bir sonucu garanti edemeyiz; ancak seçeneklerinizi açıklayabilir, doğru adımları doğru sırayla atmanıza yardımcı olabiliriz.
Randevu alın veya (972) 383-9183 numarasını arayın.